Οι μαθητές της Δημοσιογραφικής Ομάδας των «Σύγχρονων Εκπαιδευτηρίων Κοτρώνη» είχαν την τιμή και τη χαρά να πραγματοποιήσουν συνέντευξη με τον καταξιωμένο ομοσπονδιακό προπονητή επιτραπέζιας αντισφαίρισης κ. Σωτήρη Ζήκο, ο οποίος επισκέφθηκε το σχολείο μας με αφορμή τη διεξαγωγή του σχολικού τουρνουά πινγκ-πονγκ.
Μέσα από μια ουσιαστική και ειλικρινή συζήτηση, ο κ. Ζήκος μίλησε για τις δυσκολίες και τις απαιτήσεις του πρωταθλητισμού, τη σημασία της υπομονής και της επιμονής, καθώς και για τον ρόλο του αθλητισμού στη διαμόρφωση χαρακτήρα και πειθαρχίας. Παράλληλα, έστειλε ένα ξεχωριστό μήνυμα στους μαθητές μας, αναδεικνύοντας τη σημασία της συμμετοχής, της προσπάθειας και της συστηματικής ενασχόλησης με τον αθλητισμό.
Ακολουθεί η συνέντευξη.
1) Πώς ξεκίνησε η δική σας σχέση με την επιτραπέζια αντισφαίριση και ποια στιγμή θα λέγατε ότι υπήρξε σταθμός προκειμένου να αρχίσει η ενασχόλησή σας με το άθλημα;
Έχω δύο μεγαλύτερα αδέλφια, με διαφορά ηλικίας 16 και 18 χρόνια. Είναι πολύ μεγαλύτερα και έπαιζαν πάρα πολύ καλά πινγκ-πονγκ. Στο σπίτι έβλεπα να φέρνουν πολλά κύπελλα, μετάλλια και διπλώματα και, για να είμαι ειλικρινής, ζήλευα όταν ήμουν μικρός, στην ηλικία της Τετάρτης Δημοτικού.
Μια φορά, λοιπόν, τους είπα να με πάρουν κι εμένα μαζί τους στην προπόνηση. Επειδή το άθλημα είναι πολύ «εθιστικό», έπαιξα μία φορά και κόλλησα, παρόλο που έπαιζα πολύ καλό ποδόσφαιρο και ήμουν ένας από τους καλύτερους στον νομό Αχαΐας. Το πρώτο μου χρυσό μετάλλιο το κατέκτησα στην Τρίτη Γυμνασίου, ως πανελληνιονίκης, και αυτό ουσιαστικά με καθιέρωσε στον χώρο.
2) Τι πιστεύετε ότι προσφέρει το πινγκ-πονγκ σε έναν αθλητή, όχι μόνο σωματικά αλλά και σε επίπεδο χαρακτήρα και πειθαρχίας;
Το πινγκ-πονγκ έχει πολλά οφέλη, σωματικά, νοητικά, ψυχολογικά και πολλά άλλα, τα οποία πιστεύω ότι τα γνωρίζετε. Όσον αφορά τα ψυχολογικά οφέλη, συμβάλλει πάρα πολύ στην ψυχολογική ισορροπία των μαθητών. Αυξάνει σημαντικά την αυτοπεποίθηση του αθλητή, βοηθάει πολύ στη συγκέντρωση και στην αυτοπειθαρχία. Γι’ αυτό είναι και ένα πολύ καλό παιδαγωγικό εργαλείο στο σχολείο.
Σίγουρα δημιουργεί πολύ μεγάλη αυτοεκτίμηση στο παιδί, όταν βλέπει ότι παίζοντας και δίνοντας καθημερινά τη μάχη του, βελτιώνεται όλο και περισσότερο. Άρα δεν συμβάλλει μόνο σωματικά, αλλά συμβάλλει πάρα πολύ και ψυχολογικά. Καλλιεργεί μεγάλη πειθαρχία, γιατί ένα μη πειθαρχημένο παιδί δεν μπορεί να παίξει πινγκ-πονγκ, καθώς οι απαιτήσεις είναι πολύ υψηλές.
3) Ποια είναι τα βασικά στοιχεία που πρέπει να έχει ένας νέος για να εξελιχθεί στο πινγκ-πονγκ;
Θα έλεγα δύο: υπομονή και επιμονή. Γιατί, αν δεν έχει επιμονή, δεν υπάρχει περίπτωση να φτάσει ποτέ σε υψηλό επίπεδο. Χρειάζεται πολύ μεγάλη υπομονή και επιμονή, γιατί κερδίζεις καθημερινά τις μάχες. Όταν βλέπεις ότι βελτιώνεσαι, αυτό αποτελεί το καλύτερο feedback, δηλαδή την καλύτερη ανατροφοδότηση· βλέπεις την πρόοδό σου και συνεχίζεις να παίζεις.
Αν κάποια στιγμή δεν έχεις υπομονή και επιμονή, τότε έχεις περισσότερες δικαιολογίες και περισσότερους λόγους να σταματήσεις παρά να συνεχίσεις. Θέλει πολύ μεγάλη εξάσκηση, γιατί είναι ένα από τα πιο δύσκολα αθλήματα στον κόσμο. Οι εργοφυσιολόγοι και οι εργομέτρες λένε ότι είναι το δεύτερο σε βαθμό δυσκολίας άθλημα στον κόσμο, γιατί απαιτεί πολύ μεγάλη συγκέντρωση.
Εγώ πιστεύω ότι απαιτεί πολύ μεγάλη υπομονή και επιμονή. Κανείς δεν γεννιέται μαθημένος. Στην αρχή κανείς δεν ξέρει να πιάσει ούτε τη ρακέτα, αλλά με την πάροδο του χρόνου και τη συστηματική επανάληψη, γιατί αυτή είναι η λέξη-κλειδί, πιστεύω ότι μπορούμε να καταφέρουμε πάρα πολλά, ώστε να φτάσουμε να διακριθούμε όχι μόνο σε τοπικό και πανελλήνιο, αλλά και σε διεθνές επίπεδο.
4) Ως ομοσπονδιακός προπονητής, ποιες δυσκολίες αντιμετωπίζετε στη δουλειά σας και τι σας δίνει κίνητρο να συνεχίσετε;
Ως ομοσπονδιακός προπονητής, μπορώ να πω ότι πολλές φορές, λόγω του φορτωμένου προγράμματος μαθημάτων των παιδιών στο σχολείο και στα φροντιστήρια, δεν έχουν τον απαιτούμενο χρόνο να αφιερώσουν για να κάνουν πρωταθλητισμό, γιατί άλλο ο αθλητισμός και άλλο ο πρωταθλητισμός. Όταν, λοιπόν, κάποιος κάνει πρωταθλητισμό, πρέπει να έχει περισσότερο ελεύθερο χρόνο, και πολλές φορές αυτός είναι πολύ περιορισμένος λόγω της πληθώρας των μαθημάτων και του συστήματος παιδείας που, ενόψει των πανελλαδικών εξετάσεων, τα θέλει περισσότερο προσηλωμένα στο διάβασμα. Έτσι, εκεί τα πράγματα είναι δύσκολα και πολλές φορές δεν μπορούν να προσέλθουν στην προπόνηση όσες φορές τουλάχιστον εγώ επιθυμώ.
Επίσης, παράπονό μου ως ομοσπονδιακός προπονητής, είναι το γεγονός ότι πολλές φορές, λόγω των οικονομικών συνθηκών, η Ελληνική Γραμματεία δεν επιχορηγεί τις ομοσπονδίες με τα απαιτούμενα χρήματα. Αποτέλεσμα είναι, όταν ένα παιδί αγωνίζεται σε μια διεθνή διοργάνωση φορώντας το εθνόσημο στη φανέλα του, τα έξοδα, που θα έπρεπε να είναι καλυμμένα, να μην είναι, και να χρειάζεται να βάζει χρήματα από την τσέπη του για να καλύψει τη μετακίνησή του, τη διατροφή του και τη συμμετοχή του σε ένα διεθνές τουρνουά. Αυτό αποτελεί αποτρεπτικό παράγοντα, γιατί πολλά παιδιά ίσως να μην έχουν την οικονομική δυνατότητα να μπορέσουν να ανταπεξέλθουν.
Βέβαια, αυτό που με γεμίζει χαρά κάθε φορά και με κάνει να συνεχίζω και να τα ξεχνώ όλα, είναι όταν βλέπω παιδιά να προσπαθούν επίμονα και να διακρίνονται τόσο σε τοπικό και πανελλήνιο όσο και σε διεθνές επίπεδο. Τότε τα ξεχνάς όλα και θέλεις να δώσεις ακόμα και την ψυχή σου.
5) Πόσο σημαντικός είναι ο ρόλος του σχολείου και της οικογένειας στην αθλητική πορεία ενός παιδιού;
Θα μπορούσα να αναφερθώ εκτενώς στο θέμα, γιατί θεωρώ πως και οι δύο παράγοντες είναι πολύ σημαντικοί. Το σχολείο διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο, καθώς εκεί το παιδί κοινωνικοποιείται, είτε μέσα από το πινγκ-πονγκ είτε μέσα από οποιοδήποτε άλλο άθλημα. Η κίνηση και το παιχνίδι βοηθούν ουσιαστικά τόσο το σώμα όσο και το μυαλό. Δυναμώνουν το σώμα, ακονίζουν το μυαλό, καλλιεργούν την ψυχή και μπορούν να λειτουργήσουν ως σημαντικό παιδαγωγικό μέσο.
Ωστόσο, θα ήθελα να σταθώ ιδιαίτερα στον ρόλο της οικογένειας. Θεωρώ ότι αν ένας αθλητής ή μια αθλήτρια δεν έχει το απαραίτητο οικογενειακό υπόβαθρο -δηλαδή γονείς που να στηρίζουν την προσπάθειά του, ιδίως όταν είναι ανήλικος- είναι πολύ δύσκολο να προχωρήσει. Οι γονείς χρειάζεται να τον μεταφέρουν στις προπονήσεις, να καλύπτουν τα έξοδα του εξοπλισμού (λάστιχα, ξύλα, ρακέτες, ρούχα) και να τον συνοδεύουν σε αγώνες. Το πινγκ-πονγκ μπορεί να φαίνεται ένα οικονομικό άθλημα, όμως στην πραγματικότητα δεν είναι τόσο απλό.
Για να διακριθεί ένας αθλητής και να αγωνιστεί σε υψηλό επίπεδο, πρέπει να συγκεντρώσει βαθμούς μέσα από αναπτυξιακά τουρνουά που διοργανώνονται σε όλη την Ελλάδα. Αυτή τη στιγμή είναι έξι, ενώ παλαιότερα ήταν περισσότερα. Αυτό σημαίνει ότι η οικογένεια πρέπει να τον στηρίζει τόσο ηθικά όσο και οικονομικά, ώστε να μπορεί να συμμετέχει σε αυτές τις διοργανώσεις και να ανταπεξέρχεται στις απαιτήσεις.
Η εθνική ομάδα προκύπτει από τη συνολική βαθμολογία που συγκεντρώνει κάθε αθλητής στο τέλος της χρονιάς, μέσα από πανελλήνιους αγώνες, προκριματικές φάσεις, διασυλλογικά πρωταθλήματα και αναπτυξιακά τουρνουά. Επομένως, η οικογένεια ίσως διαδραματίζει τον μεγαλύτερο ρόλο, όχι ότι το σχολείο δεν είναι σημαντικό, κάθε άλλο. Ωστόσο, η οικογένεια είναι εκείνη που ουσιαστικά στηρίζει οικονομικά και δίνει στο παιδί τη δυνατότητα να κάνει πρωταθλητισμό. Καλώς ή κακώς, ο πρωταθλητισμός είναι απαιτητικός και ακριβός.
6) Τι θα συμβουλεύατε έναν μαθητή που αγαπά τον αθλητισμό, αλλά φοβάται ότι δεν μπορεί να συνδυάσει προπόνηση και σχολικές υποχρεώσεις ;
Όλοι έχουμε περάσει από ένα στάδιο, όταν ασχολούμαστε με κάποιο άθλημα, κατά το οποίο βιώνουμε αποτυχίες που μας κάνουν πιο συγκρατημένους και, μερικές φορές, μας οδηγούν στο να σταματήσουμε την προσπάθεια. Ο πρωταθλητισμός είναι δύσκολο πράγμα, γιατί πρέπει να συνδυάζεις πολλά, αλλά το πιο σημαντικό είναι να έχεις υπομονή, επιμονή και να είσαι πολύ πειθαρχημένος, ουσιαστικά σαν στρατιώτης.
Ζωντανό παράδειγμα είναι ο γιος μου, ο οποίος, για να περάσει στο πανεπιστήμιο ενώ έκανε πρωταθλητισμό, έπρεπε να οργανώσει το πρόγραμμά του με τέτοιον τρόπο ώστε να βάλει όρια. Δηλαδή: πηγαίνω σχολείο, γυρίζω, τρώω, κάθομαι και διαβάζω· μπορεί να παίξω μία ώρα PlayStation για να εκτονωθώ, αλλά πρέπει οπωσδήποτε να πάω φροντιστήριο και να κάνω προπόνηση. Άρα, κάποιος που κάνει πρωταθλητισμό, πραγματικά για εμένα είναι ήρωας, γιατί κάνει υπέρβαση. Είναι πάρα πολύ δύσκολο να προσπαθήσεις να κάνεις πρωταθλητισμό και ταυτόχρονα να είσαι πολύ καλός μαθητής στο σχολείο, δεν είναι όμως ακατόρθωτο.
Επίσης, να σας πω κάτι πολύ σημαντικό. Κάποια στιγμή, σε ένα διεθνές τουρνουά στο εξωτερικό, όπου είχαμε πάει με την εθνική ομάδα -στη Σερβία, λίγο μετά τα Χριστούγεννα- ένας αθλητής μας, ο Παναγιώτης, που τότε ήταν στη Γ’ Λυκείου και προετοιμαζόταν για να δώσει πανελλαδικές εξετάσεις, έκανε προπόνηση τέσσερις ώρες το πρωί και τέσσερις το απόγευμα. Παρότι ήταν κουρασμένος από την εξαντλητική προπόνηση, όταν περνούσα από τα δωμάτιά τους για να δω τι κάνουν, τον έβλεπα να διαβάζει για τις εξετάσεις. Και δεν μπορώ να μην το πω αυτό, γιατί πραγματικά, αν έχεις συγκεκριμένους στόχους, αν έχεις υπομονή και επιμονή, μπορείς να τους κατακτήσεις.
7) Σήμερα στο σχολείο μας θα διεξαχθεί τουρνουά πινγκ-πόνγκ με τη συμμετοχή οχτώ μαθητών. Τι θα θέλατε να τους πείτε πριν ξεκινήσουν οι αγώνες και τι θεωρείτε πιο σημαντικό σε μια τέτοια διοργάνωση: τη νίκη ή τη συμμετοχή;
Πρώτα απ’ όλα, να σας πω ότι αξίζουν συγχαρητήρια σε όλα τα παιδιά που θέλησαν να παίξουν και να λάβουν μέρος σε αυτό το τουρνουά. Συγχαρητήρια αξίζουν σε όλους. Το αν κάποιος προκριθεί ή όχι, σε μια τέτοια περίπτωση, μπορεί να είναι και θέμα τύχης ή συγκυρίας.
Συγχαρητήρια αξίζουν σε όλα τα παιδιά, είτε βγουν πρώτοι, είτε δεύτεροι, τρίτοι ή τέταρτοι δεν έχει σημασία. Σημασία έχει το γεγονός ότι πρέπει να ασχολούμαστε και να παίζουμε οποιοδήποτε άθλημα, και ειδικά το πινγκ-πονγκ, που για μένα είναι από τα καλύτερα αθλήματα. Παρότι είναι ατομικό, βοηθάει πάρα πολύ και συμβάλλει τόσο στο σώμα όσο και στο μυαλό και στην ψυχή μας. Εύχομαι, λοιπόν, συγχαρητήρια και καλή επιτυχία στα παιδιά που θα λάβουν μέρος στο τουρνουά.
Εννοείται ότι ρόλο παίζει η συμμετοχή και όχι η νίκη. Αυτό θεωρείται δεδομένο. Ίσως η νίκη να έχει μεγαλύτερη σημασία σε πολύ υψηλό επίπεδο. Να σας πω, για παράδειγμα, ότι ο Παναγιώτης Γκιώνης ποτέ δεν έχει βγει ολυμπιονίκης, όμως έχει λάβει μέρος στους Ολυμπιακούς Αγώνες. Αν σκεφτείτε ότι παίζουν πάνω από 40 εκατομμύρια αθλητές πινγκ-πονγκ σε όλο τον κόσμο και ότι έχει υπάρξει νούμερο 32 στην παγκόσμια κατάταξη, μπορείτε να φανταστείτε πόσο δύσκολο είναι να αγωνιστεί κάποιος στους Ολυμπιακούς.
Σκεφτείτε ότι αυτή τη στιγμή είναι 44–45 ετών και σε δύο χρόνια, στους Ολυμπιακούς Αγώνες στο Λος Άντζελες, θα είναι δύο χρόνια μεγαλύτερος. Είναι οδοντίατρος στο επάγγελμα, αλλά έχει αφοσιωθεί στο πινγκ-πονγκ. Παίζει καθημερινά και βγάζει τα προς το ζην από αυτό. Αυτό που αξίζει να κρατήσετε είναι ότι, όταν ασχολούμαστε με κάτι συστηματικά και με συνέπεια, μπορούμε πραγματικά να τα καταφέρουμε. Αυτό είναι το συμπέρασμα.
