Η «Δημοσιογραφική Πένα» των «Σύγχρονων Εκπαιδευτηρίων Κοτρώνη», είχε την ιδιαίτερη τιμή να επισκεφθεί την Μονάδα Φροντίδας Ηλικιωμένων «ΕΝΗΛΙΟΝ». Στο πλαίσιο της επίσκεψης, οι μαθητές-ρεπόρτερ συνομίλησαν με τον υπεύθυνο του ιδρύματος, κ. Τάτση, ο οποίος μίλησε για το έργο, τις δυσκολίες αλλά και τη σημασία της φροντίδας των ηλικιωμένων στην κοινωνία μας.
Η συζήτηση μάς άφησε ένα δυνατό μήνυμα: να είμαστε πάντα κοντά στους ανθρώπους της τρίτης ηλικίας με αγάπη και κατανόηση!
1) Τι σας ώθησε να δημιουργήσετε τη μονάδα φροντίδας ηλικιωμένων “ΕΝΗΛΙΟΝ” στη Ναύπακτο;
Μάλιστα… σκληρή ερώτηση! Τι με ώθησε; Η σχέση μου με την τρίτη ηλικία ήταν μηδενική, γιατί μέχρι πριν από μερικά χρόνια εργαζόμουν σε τράπεζα, ως διευθυντής. Όλα, λοιπόν, ξεκίνησαν βιωματικά, όταν αρρώστησε ο πατέρας μου.
Εγώ, που ήμουν ένας άνθρωπος του γραφείου, με λογαριασμούς και χρήματα, βρέθηκα ξαφνικά να ζω κάτι πρωτόγνωρο – κάτι που συμβαίνει σε πάρα πολλές οικογένειες. Είδα από κοντά πόσο μεγάλο είναι το ζήτημα της φροντίδας της τρίτης ηλικίας και πόση άγνοια υπάρχει για το πώς μπορεί να γίνει σωστά.
Κάποια στιγμή, με τη χάρη του Θεού, πήρα την απόφαση να παραιτηθώ από την τράπεζα, για να φροντίσω τον πατέρα μου και να ασχοληθώ με κάποια οικογενειακά θέματα. Όλως τυχαίως, τότε, μου έγινε μια πρόταση: να πάω ως οικονομολόγος και λογιστής να κλείσω ένα γηροκομείο στην Κατερίνη, στη Βόρεια Ελλάδα. Έτσι, έναν Νοέμβρη, πριν από εννιά χρόνια, πήρα την τσάντα μου και πήγα για να δω μια μονάδα που δεν πήγαινε καλά και είχε μέσα ανθρώπους πολύ βασανισμένους. Το βίωμα που είχα εκεί ήταν συγκλονιστικό. Ορκίστηκα στον εαυτό μου και στον Θεό ότι δεν θα επιτρέψω ποτέ ξανά να υπάρξει τέτοια κατάσταση, τουλάχιστον όσο περνάει από το δικό μου χέρι.
Αυτό ήταν η πραγματική ώθηση. Κάτι βαθιά βιωματικό, κάτι που δεν ήθελα να ξαναδώ στα μάτια μου. Έτσι, ο σκοπός μου έγινε αυτοσκοπός, να βάλω ένα λιθαράκι στην Ελλάδα ώστε να βελτιωθεί η φροντίδα και η υγεία της τρίτης ηλικίας. Αυτό με ώθησε – η προσωπική εμπειρία με τον πατέρα μου και όσα έζησα σε εκείνο το γηροκομείο της Κατερίνης. Ήταν ένας όρκος που έδωσα στον εαυτό μου να μην ξανά επιτρέψω να συμβεί κάτι τόσο άσχημο.
2) Ποιες είναι οι βασικές υπηρεσίες που προσφέρετε και πόσους ηλικιωμένους φιλοξενείτε σήμερα;
Σήμερα φιλοξενούμε 30 ηλικιωμένους, με δυνατότητα να φτάσουμε μέχρι και τους 100. Έχουμε μόλις ενάμιση μήνα λειτουργίας. Οι βασικές υπηρεσίες που πρέπει να προσφέρει μια μονάδα φροντίδας ηλικιωμένων είναι, σύμφωνα με τον νόμο, να καλύπτει όλες τις ανάγκες που θα είχε ο άνθρωπος εάν βρισκόταν στο σπίτι του. Εκεί ακριβώς βρίσκεται και η διαφορά ανάμεσα σε ένα καλό και σε ένα κακό γηροκομείο. Το καλό γηροκομείο φροντίζει πραγματικά τον ηλικιωμένο, ενώ το κακό περιορίζεται απλώς στα βασικά. Σε ένα καλό γηροκομείο, λοιπόν, οι παππούδες και οι γιαγιάδες δεν μένουν μόνο με τις στοιχειώδεις ανάγκες τους. Κάνουν φυσιοθεραπείες, μασάζ, μπάνιο στη θάλασσα, βόλτες στην πόλη. Έχουν συνεχή νοσηλεία, 24 ώρες το εικοσιτετράωρο. Και το πιο σημαντικό, δεν έχουν γιατρό που περνάει μια φορά στο τόσο σαν επισκέπτης· έχουν καθημερινά γιατρό που τους παρακολουθεί και νοιάζεται για την υγεία τους.
3) Πώς είναι μια τυπική μέρα για τους ανθρώπους που ζουν εδώ;
Μια τυπική μέρα… Ξεκινά με το πρωινό ξύπνημα. Ο καθένας σηκώνεται με βάση τον δικό του ρυθμό και τις ανάγκες του∙ άλλος νωρίτερα, άλλος αργότερα. Θεωρούμε ότι είναι σημαντικό να διατηρούν οι άνθρωποι εδώ μια καθημερινότητα κοντά σε αυτή που είχαν πριν, ώστε να μην επιβαρύνεται η ψυχική τους υγεία. Δεν έχει νόημα κάποιος που δούλευε μια ζωή ξυπνώντας στις έξι το πρωί να αλλάξει ξαφνικά και να σηκώνεται στις δέκα ή στις έντεκα. Προσπαθούμε όλα να γίνονται με ομαλό τρόπο, ώστε να παραμένουν λειτουργικοί και ενεργοί μέσα στην ημέρα.
Αφού πάρουν το πρωινό τους, με κάποια ευελιξία στην ώρα, ακολουθούν οι πρώτες δραστηριότητες: ζωγραφική, χορός, τραγούδι. Παράλληλα, γίνονται και οι απαραίτητοι ιατρικοί και νοσηλευτικοί έλεγχοι, ώστε να διαπιστώσουμε ότι είναι καλά. Μετράμε την πίεσή τους, ελέγχουμε τη διάθεση και την κατάσταση της υγείας τους. Ύστερα ακολουθεί το δεκατιανό, καφές, πορτοκαλάδα ή ένα μικρό σνακ.
Το μεσημέρι έχουμε φαγητό και ξεκούραση, ενώ το απόγευμα συνεχίζεται το πρόγραμμα με νέες δραστηριότητες. Το βράδυ, και πάλι με πολλή ελαστικότητα, πηγαίνουν για ύπνο. Υπάρχουν ημέρες που μαζευόμαστε όλοι μαζί να παρακολουθήσουμε έναν αγώνα ποδοσφαίρου, για παράδειγμα της Παρί Σεν Ζερμέν στο Champions League, ή μια ελληνική ταινία. Συχνά έρχονται και συγγενείς, ώστε να μοιραστούν αυτές τις στιγμές με τους δικούς τους ανθρώπους.
Εμείς δεν λειτουργούμε με στρατιωτική πειθαρχία, όπως συμβαίνει σε πολλά άλλα γηροκομεία στην Ελλάδα. Το πρόγραμμα είναι ευέλικτο και προσαρμοσμένο στις ανάγκες και την υγεία των φιλοξενούμενων, με στόχο να είναι πραγματικά ευτυχισμένοι. Άλλωστε, είμαστε το μοναδικό γηροκομείο στη χώρα που λειτουργεί με ανοιχτές πόρτες, δεν έχουμε ωράρια επισκεπτηρίων, γιατί δεν έχουμε τίποτα να φοβηθούμε και τίποτα να κρύψουμε. Αν κάποιος συγγενής δει κάτι που δεν του αρέσει, είμαι εδώ για να μου το πει, ώστε να το διορθώσουμε.
Δεν υπάρχει πιο όμορφο πράγμα στη ζωή από το να παραδέχεσαι τα λάθη σου. Έτσι βελτιώνεσαι. Το ίδιο ισχύει και στα μαθήματα. Όταν παραδίδετε μια έκθεση ή ένα τεστ στα μαθηματικά, αν η δασκάλα δεν σας δείξει πού κάνατε λάθος, θα το ξανακάνετε. Αν όμως σας το επισημάνει και σας εξηγήσει το σωστό, την επόμενη φορά δεν θα το επαναλάβετε. Σωστά;
4) Ποιες είναι η μεγαλύτερες δυσκολίες που αντιμετωπίζει σήμερα μια μονάδα φροντίδας ηλικιωμένων στην Ελλάδα;
Μια βασική δυσκολία που αντιμετωπίζουν οι μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων είναι ότι, συνήθως, ο κόσμος τις σκέφτεται μόνο όταν η κατάσταση στο σπίτι έχει φτάσει σε οριακό σημείο. Όταν, δηλαδή, η οικογένεια έχει κάνει ό,τι μπορεί και πλέον είναι οι τελευταίες μέρες του ανθρώπου. Τότε αποφασίζουν να τον μεταφέρουν σε νοσοκομείο ή σε κάποιο γηροκομείο. Αυτό για εμάς είναι μια μεγάλη ματαίωση. Γιατί εδώ έχουμε φυσιοθεραπείες, μασάζ, βόλτες σε έναν κήπο δέκα στρεμμάτων, ανθρώπους που παίζουν μαζί τους 24 ώρες το εικοσιτετράωρο.
Άρα, λοιπόν, η μεγάλη μας δυσκολία είναι να πείσουμε τον κόσμο ότι οι καλές μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων δεν είναι μόνο χώροι για πολύ βαριά περιστατικά. Αντιθέτως, είμαστε χώροι που μπορούμε να βελτιώσουμε την κατάσταση της υγείας και της καθημερινότητάς τους, αρκεί να έρθουν σε εμάς εγκαίρως και όχι στο τελευταίο στάδιο.
Ένα ακόμα σοβαρό πρόβλημα είναι η κακή φήμη που έχουν αποκτήσει τα γηροκομεία στην Ελλάδα. Στο παρελθόν υπήρξαν πολλές μονάδες με πολύ χαμηλή ποιότητα υπηρεσιών, και δικαιολογημένα ο κόσμος έλεγε: “Γηροκομείο; Μακριά!”. Σε μεγάλο βαθμό είχε δίκιο, καθώς ακούστηκαν πολλά αρνητικά περιστατικά. Να σας πω και κάτι; Αυτά που έχουν ακουστεί είναι μόνο μια “στάλα στον ωκεανό”. Επειδή έχω επισκεφθεί δεκάδες γηροκομεία στην Ελλάδα, γνωρίζω ότι η κατάσταση ήταν συχνά απογοητευτική.
Γι’ αυτόν τον λόγο, παράλληλα με τη δική μας μονάδα, έχουμε δημιουργήσει και μια εταιρεία που ασχολείται με τη βελτίωση άλλων γηροκομείων πανελλαδικά. Είμαστε η μοναδική εταιρεία που παρέχει τέτοιο “supporting”. Επισκεπτόμαστε τις μονάδες, τους δίνουμε κατευθύνσεις, προτάσεις και συγκεκριμένες λύσεις για να γίνουν καλύτερες.
Έτσι, τα δύο μεγάλα θέματα που αντιμετωπίζουμε είναι: πρώτον, η κακή εικόνα που υπάρχει εδώ και δεκαετίες λόγω κακής παροχής υπηρεσιών∙ και δεύτερον, το ότι οι οικογένειες μας σκέφτονται μόνο την τελευταία στιγμή. Το μήνυμα που θέλω να περάσω είναι: εμπιστευθείτε μας νωρίτερα, ώστε να μπορέσουμε πραγματικά να βελτιώσουμε την ποιότητα ζωής των αγαπημένων σας.
5) Πόσα άτομα εργάζονται στη μονάδα και ποιες ειδικότητες προσωπικού περιλαμβάνονται;
Οι μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων στην Ελλάδα κατηγοριοποιούνται βάσει νόμου, ως προς το προσωπικό που πρέπει να απασχολούν. Δηλαδή, ανάλογα με τον αριθμό των ηλικιωμένων που φιλοξενούν, απαιτείται διαφορετικός αριθμός εργαζομένων. Για παράδειγμα, άλλο προσωπικό χρειάζεται για 10 ηλικιωμένους, άλλο για 50 και άλλο για 100.
Ενδεικτικά, θα σας πω ότι σε ένα γηροκομείο όπως το δικό μας, που μπορεί να φιλοξενήσει μέχρι 100 άτομα, ο νόμος προβλέπει 35 εργαζόμενους. Εμείς, όμως, λόγω της φιλοσοφίας και της πολιτικής μας, φτάνουμε και ξεπερνάμε τους 50, γιατί θέλουμε να παρέχουμε αυξημένη και ποιοτική φροντίδα.
Οι ειδικότητες που απασχολούνται σε μια μονάδα σαν τη δική μας, ξεκινούν από το βασικότερο κομμάτι, που είναι η νοσηλεία, νοσηλεύτριες και γιατροί. Στη συνέχεια, υπάρχουν οι βοηθοί νοσηλευτών, που στηρίζουν το έργο τους, αλλά και οι φροντίστριες, οι οποίες αναλαμβάνουν να αλλάξουν, να καθαρίσουν, να κάνουν μπάνιο τους ηλικιωμένους, ή ακόμη και να φροντίσουν λεπτομέρειες, όπως, το κόψιμο των νυχιών.
Απαραίτητοι είναι, επίσης, ο ψυχολόγος και ο κοινωνικός λειτουργός. Ο νόμος προβλέπει ότι αρκεί να υπάρχουν τρεις φορές την εβδομάδα, όπως και για τον φυσιοθεραπευτή ή τον γυμναστή. Εμείς, ωστόσο, έχουμε καθημερινά οκτάωρο φυσιοθεραπευτή, γυμναστή, μασέρ, ειδικούς θεραπευτές, καθώς και ψυχολόγο και κοινωνικό λειτουργό. Έτσι, αντί για τις 6 ώρες την εβδομάδα που ορίζει ο νόμος, εμείς προσφέρουμε συνολικά 16 ώρες την ημέρα εξειδικευμένης φροντίδας.
Επιπλέον, υπάρχουν οι καθαρίστριες που φροντίζουν να διατηρείται ο χώρος καθαρός και τακτοποιημένος, το προσωπικό της κουζίνας που μαγειρεύει τα κατάλληλα φαγητά ανάλογα με τις ανάγκες κάθε ηλικιωμένου, καθώς και οι τραπεζοκόμοι, οι οποίοι σερβίρουν τα γεύματα και καταγράφουν πόσο φαγητό και νερό κατανάλωσε κάθε άτομο.
Υπάρχει επίσης το προσωπικό που φροντίζει για τη συντήρηση του κτιρίου, όπως να λειτουργούν οι λάμπες, οι βρύσες και όλες οι εγκαταστάσεις. Ένα πολύ σοβαρό κομμάτι είναι και το διοικητικό προσωπικό, που αναλαμβάνει τα έγγραφα, τις προσλήψεις, την επικοινωνία με το κράτος και τα άλλα ιδρύματα.
Τέλος, υπάρχει και ο διευθυντής, ο οποίος είναι παρών 24 ώρες το 24ωρο και δεν διστάζει να κάνει όλες τις δουλειές, να σκουπίσει, να μαγειρέψει, να πιάσει το φαράσι, να βοηθήσει στη νοσηλεία. Γιατί η λειτουργία μιας τέτοιας μονάδας είναι πάνω απ’ όλα ομαδική προσπάθεια.
6) Θα θέλαμε να μας μιλήσετε για τον Σεβασμιώτατο και τη συμβολή του στο ίδρυμα.
Ο Σεβασμιώτατος είναι ένας άνθρωπος που είχε ένα όραμα όταν ήρθε στη Ναύπακτο. Είδε ότι υπήρχε μια ευκαιρία στο συγκεκριμένο οικόπεδο, σε αυτόν εδώ τον χώρο, να δημιουργηθεί ένα γηροκομείο. Είναι οραματιστής και βλέπει το πρόβλημα που υπάρχει στην Ελλάδα. Όσο περνούν τα χρόνια, αντί να έχουμε περισσότερα παιδιά σαν κι εσάς, βλέπουμε όλο και περισσότερους ηλικιωμένους. Τα παιδιά είναι λίγα σε σχέση με τους ηλικιωμένους, και αυτό ο Σεβασμιώτατος το αντιλήφθηκε έγκαιρα.
Έτσι, από το να μένει το οικόπεδο αναξιοποίητο, σκέφτηκε να συγκεντρωθούν χρήματα από ευεργέτες και να ξεκινήσει η δημιουργία μιας μονάδας φροντίδας. Όμως, όπου υπάρχει το καλό, συχνά εμφανίζεται και το κακό. Εκεί, λοιπόν, που θα μπορούσε να δημιουργηθεί ένα κόσμημα για την πόλη, ξεκίνησαν εσωτερικές διαμάχες. Υπήρχε ο χώρος, υπήρχαν οι προϋποθέσεις, αλλά, αντί να ολοκληρωθεί σωστά το έργο, έμεινε στη μέση λόγω των καβγάδων.
Είναι σαν να σας δώσουν εσάς μια ομαδική εργασία, να φτιάξετε μια δημοσιογραφική ομάδα, όπως κάνετε τώρα, ή να αναλάβετε να βάψετε έναν τοίχο του σχολείου. Αν δουλέψετε όλοι μαζί, το αποτέλεσμα θα είναι ωραίο και το σχολείο θα γίνει καλύτερο. Αν όμως κάποιοι μάλωναν – επειδή άλλοι είναι Παναθηναϊκοί και άλλοι Ολυμπιακοί – τότε, ενώ ένας θα έβαφε τον τοίχο, ο άλλος θα τον μουτζούρωνε με graffiti. Έτσι το έργο δεν θα προχωρούσε.
Ο Σεβασμιώτατος, λοιπόν, είχε την εξαιρετική ιδέα να γίνει πράγματι γηροκομείο. Η συμβολή του είναι καθοριστική. Έβαλε τον θεμέλιο λίθο, έγιναν πολλά σημαντικά βήματα και το κτίριο έφτασε σε ένα πολύ καλό επίπεδο. Αν δεν υπήρχε εκείνος να το φέρει σε αυτό το σοβαρό στάδιο, δεν θα είχα έρθει ούτε εγώ στη Ναύπακτο για να το ολοκληρώσω και να το λειτουργήσω, όπως συμβαίνει σήμερα.
7) Υπάρχουν δραστηριότητες ή εκδηλώσεις;
Φυσικά, κάθε μέρα έχουμε δραστηριότητες. Εκεί, πίσω σου, υπάρχει ένας πίνακας με πολλά και διάφορα σημειώματα, όπου αναγράφονται 2-3 δραστηριότητες για το πρωί και άλλες τόσες για το απόγευμα. Αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν ποικιλία δράσεων και έχουν μια δυναμική· για παράδειγμα, αν αυτόν τον μήνα δημιουργηθεί μια χορευτική ομάδα, δεν σημαίνει ότι τον επόμενο μήνα δεν θα γίνει κάτι διαφορετικό.
Το καλοκαίρι μπορεί να έχουμε μια ομάδα που θα ασχολείται με την κατασκευή κοσμημάτων, ενώ άλλες φορές δημιουργούμε ομάδες που φτιάχνουν χριστουγεννιάτικες κατασκευές. Τώρα που πλησιάζουν τα Χριστούγεννα, ετοιμάζουμε χριστουγεννιάτικα δώρα. Μπορεί ακόμη να δημιουργηθεί ένα ηλεκτρονικό κατάστημα (E-shop), όπου θα διατίθενται αυτά τα προϊόντα, και τα έσοδα να πηγαίνουν σε οικογένειες που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες ή σε άπορους συνανθρώπους μας, στηρίζοντας με αυτόν τον τρόπο «γεύματα αγάπης».
Γενικά, κάθε μέρα πραγματοποιούνται πάρα πολλές και διαφορετικές δράσεις, που δίνουν ζωή και ποικιλία στη μονάδα.
8) Ποιο είναι το μήνυμα που θα θέλατε να περάσετε στους νέους σχετικά με τον σεβασμό και την φροντίδα των ηλικιωμένων
Το μήνυμα που θα ήθελα να περάσω είναι ότι, φροντίζοντας αυτούς τους ανθρώπους και περνώντας όμορφες στιγμές μαζί τους, μπορείς να λάβεις τόση αγάπη και χαρά από εκείνους που ούτε ο ίδιος δεν το φαντάζεσαι. Γι’ αυτό, πρέπει να περνάμε ποιοτικό και ουσιαστικό χρόνο με τους ηλικιωμένους, γιατί η αγάπη που μας προσφέρουν είναι ανεκτίμητη.
9) Ποιοι είναι οι στόχοι και τα σχέδιά σας για το μέλλον της μονάδας;
Λοιπόν, αγαπημένη μου, δεν υπάρχουν μόνο σχέδια για το μέλλον, γιατί πολλές φορές ο εγωισμός μάς οδηγεί να σκεφτόμαστε πράγματα μεγαλεπήβολα. Εμείς κάνουμε το σχέδιό μας και με τη χάρη του Θεού, αυτό ευοδώνεται. Από εκεί και πέρα, αν πει κάποιος ότι «το σχέδιό μου είναι να αλλάξω όλα τα γηροκομεία της Ελλάδας», αυτό είναι υπερβολικά μεγάλο.
Πρόσφατα, εκτός από αυτό το γηροκομείο, αναλάβαμε κι άλλο ένα στην Κοζάνη, το οποίο βρισκόταν σε παρόμοια κατάσταση με εδώ. Δεν είχε ολοκληρωθεί και τώρα πάμε εμείς για να το ολοκληρώσουμε.
Εύχομαι να φτάσουμε σε ένα επίπεδο ώστε, ξεκινώντας από την πόλη της Ναυπάκτου, να μπορέσουμε να μεγαλώσουμε αυτή τη μονάδα, να γεμίσει, και η παρεχόμενη φροντίδα να είναι αυτή που πρέπει – τόσο στα μάτια των ανθρώπων όσο και στα μάτια του Θεού. Να το εκτιμήσει ο κόσμος, να φτιάξουμε και ένα ακόμη κτίριο δίπλα και να λυθεί έτσι ένα πολύ μεγάλο πρόβλημα που σχετίζεται με τη διαχείριση της τρίτης ηλικίας.
Άρα, λοιπόν, τα σχέδιά μας είναι να δημιουργηθούν κι άλλα γηροκομεία, ενώ ο δικός μου οραματισμός είναι ό,τι προσφέρουμε εδώ να βελτιώνεται συνεχώς.
Ως συμβουλή θα σας έδινα το εξής: μην αγχώνεστε με ένα τεράστιο όνειρο που μπορεί να έχετε για το μέλλον. Είναι καλό να υπάρχουν όνειρα, αλλά για να φτάσουμε σε αυτά πρέπει η κάθε μέρα να είναι λίγο καλύτερη από την προηγούμενη. Όλα γίνονται βήμα-βήμα· δεν πραγματοποιούνται, ούτε με κάποιο μαγικό κουτί, ούτε με ένα μαγικό ραβδάκι σαν του Χάρι Πότερ. Δεν θα έρθει κανείς να σας πει «πάτα αυτό το κουμπί και θα γίνεις εκατομμυριούχος» ή «πάτα αυτό το κουμπί και θα γίνεις ευτυχισμένος στην οικογένεια ή στην εργασία σου»!
Η ευτυχία και η επιτυχία χτίζονται καθημερινά. Κάθε μέρα πρέπει να είναι λίγο καλύτερη από την προηγούμενη, ώστε να πετύχετε τα όνειρά σας. Βάζετε τον στόχο σας και με σταθερά βήματα και χωρίς άγχος, θα κάνετε πράξη όλα όσα ονειρεύεστε.
Σας ευχαριστούμε πολύ!
